Siaržuk Piatroŭski

Prablema pryznańnia ci niepryznańnia Respublikaj Biełaruś niezaležnaści dźviuch samaabvieščanych respublik Hruzii — Paŭdniovaj Asiecii i Abchazii — praciahvaje ŭspłyvać u adnosinach pamiž RB i RF. Niahledziačy na toje, što vidavočnaha cisku z boku Rasii na našu krainu ŭ hetym pytańni nie nazirajecca, hetuju temu raz-poraz zakranajuć palityki jak adnoj, tak i druhoj dziaržavy, nie dazvalajučy mierkavać, što jana zusim zyšła z dvuchbakovych adnosin. Materyjał skapijavany z Expertby.org

Rasija pieryjadyčna nahadvaje Biełarusi pra sajuźnicki abaviazak, staranna pierakonvajučy svaich hramadzianaŭ, što pryznańnie Biełaruśsiu niezaležnaści Abchazii i PA jość tolki pytańniem času. Biełaruskija aficyjnyja asoby, u svaju čarhu, ciahnuć z adkazam, adsyłajučy rasijskichsajuźnikaŭ da “svjontaha Nikoli”. Raniej A. Łukašenka kazaŭ, što dadzienaja prablema budzie razhledžana novym składam parłamientu, ciapier ža sp. Uł. Andrejčanka, abrany śpikieram Pałaty pradstaŭnikoŭ, paraiŭ rasijskim tavaryšam spadziavacca na volu biełaruskaha narodu.

Heta, biezumoŭna, jość spraviadlivym rašeńniem prablemy. Kali biełaruski narod budzie patrabavać ad svaich pradstaŭnikoŭ pryznać kaŭkazskija novaŭtvareńni, parłamient budzie prymušany heta zrabić. Kali biełarusy nie pažadajuć ubačyć u separatysckich režymach samastojnyja krainy — dyk tak tamu i być. Ale dla pryniaćcia adekvatnaha rašeńnia biełarusam patrebna infarmacyja, ź jakoj, padobna, u nas prablemy.

Na siońniašni momant usia infarmacyja ab kanflikcie na Kaŭkazie pastupaje da nas praz maskoŭskija mas-miedyja, jakija, biezumoŭna, padajuć pazicyju tolki adnaho z bakoŭ. Uličvajučy, što rasijskija śmi zajmajuć daminujučaje miesca ŭ biełaruskaj infarmacyjnaj prastory, biełarusam, faktyčna, hvałtoŭna naviazvajecca prarasijski pohlad. Biełaruskija telekanały, zamiest taho, kab davać choć kroplu alternatyŭnaj infarmacyi (sapraŭdy, nie Kreml ža ich finansuje), tolki tyražujuć maskoŭskuju viersiju.

Jak by my ni stavilisia da ŭschodniaha susieda, ale punkt hledžańnia Maskvy — heta pazicyja zacikaŭlenaha boku, jakaja anijakim čynam nia moža pretendavać na abjektyŭnaść. Tym bolš, što rasijski bok užo nie adnojčy byŭ zaŭvažany ŭ pierakručvańni faktaŭ. Jak toje było z traktoŭkaj zajavaŭ aŭtarytetnych mižnarodnych arhanizacyj i asobnych palitykaŭ, kali frazy vydziorhvalisia z kantekstu z metaj stvaryć u čytačoŭ i hledačoŭ skažonaje ŭražańnie ab staŭleńni mižnarodnaj supolnaści da padziejaŭ žniŭnia 2008 h.. Bolš (ci, moža, mienš — u zaležnaści ad kanteksta) składanaj, čym heta padajecca ŭ rasijski śmi, źjaŭlajecca i prablema adnosin pamiž narodami, jakija nasialajuć Hruziju. I, kaniešnie, ani ŭ jakim razie nielha pryznać adekvatnym toj vyhlad hruzinskaha kiraŭnictva, jaki malujecca Maskvoj.

Pry hetym, kaniešnie, pytańnie ab pryznańni Abchazii i PA źjaŭlajecca tolki častkaj značna bolš šyrokaj prablemy, jakaja ŭklučaje ŭ siabie i aśpiekt adnosin pamiž RB i RF, i pošuk Biełaruśsiu svajho miesca ŭ sistemie mižnarodnych adnosin, i, što, na naš pohlad, najbolš istotna, prablemu faktyčnaj manapolii Rasii ŭ infarmacyjnaj prastory Biełarusi, asabliva ŭ sfiery źniešniaj palityki. Tamu, i z metaj dać bolš poŭnuju infarmacyju ab kanflikcie na Kaŭkazie, i dziela taho, kab biełaruskaje hramadstva mieła alternatyvu rasijskamu pohladu na padziei, my vyrašyły raźmieścić na sajcie materyjały, padrychtavanyja hruzinskim bokam. Jany ŭklučajuć u siabie, u tym liku, aficyjny dakumient hruzinskaha MZS, u jakim pieraličany asnoŭnyja etapy inicyjavanaj Rasijaj eskałacyi naprudžanaści ŭ pieryjad z 2004 pa žnivień 2008 h., klučavyja momanty apošnich dzion pierad pačatkam uzbrojenaha kanfliktu, chod padziejaŭ paśla ŭvarvańnia rasijskich vojkaŭ na hruzinskuju terytoryju.

Redakcyja sajtu expertby.org vykazvaje ŭdziačnaść deputatam parłamientu Hruzii, jakija pieradali nam dadzienyja materyjały. U dalejšym my raźličvajem praciahnuć razhlad temy kanfliktu na Kaŭkazie.

Chranałohija rasijskaj ahresii suprać Hruzii

dakumient urada hruzii, 21 vieraśnia 2008, Tbilisi

Urad Hruzii zaprašaje mižnarodnuju supolnaść i žurnalistaŭ pravieryć infarmacyju, padadzienuju ŭ pryviedzienaj nižej chranałohii.

Meta hetaha dakumienta

U namahańni apraŭdać svajo ŭvarvańnie ŭ Hruziju, Rasija abvieściła, što jaje siły ŭvajšli na hruzinskuju terytoryju tolki paśla prasłavutaha “niečakanaha hruzinskaha napadu” na Cchinvali.

Jak robicca vidavočnym z pryviedzienaj nižej chranałohii, uzbrojenyja siły hruzinskaha ŭradu prasunulisia ŭ rehijon Cchinvali tolki paśla niekalkich dzion intensiŭnaha artyleryjskaha abstrełu, jaki pryvioŭ da hibieli mirnych hramadzianaŭ u vioskach, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem, i paśla paćviardžeńnia taho, što bujnyja rasijskija naziemnyja siły pačali ŭvarvańnie ŭ Hruziju praz Rocki tunel.

Heta było kulminacyjaj miesiacaŭ detalovaha płanavańnia z boku Rasii; 40,000 rasijskich vojskaŭ u chutkim časie pačali akupavać Hruziju ŭ chodzie adnačasovaha napadu z ziamli, pavietra i mora, prademanstravaŭšy pradumanuju stratehiju, jakaja mieła mała čaho ahulnaha z abvieščanaj Rasijaj metaj abarony jaje niadaŭna stvoranych “hramadzianaŭ” u Cchinvalskim rehijonie.

Hety dakumient arhanizavany pa nastupnych troch raździełach:

1. Eskałacyja kanfliktu z boku rasii z 2004 pa žnivień 2008: Rasijskaja palityka ŭ dačynieńni Hruzii ŭ miesiacy pierad uvarvańniem

2. Klučavyja momanty: Dni pierad, padčas i paśla rasijskaha ŭvarvańnia ŭ Hruziju

3. Detalizavanaja chranałohija: dni pierad, padčas i paśla rasijskaha ŭvarvańnia ŭ Hruziju

1. Eskałacyja kanfliktu z boku rasii z 2004 pa lipień 2008: Klučavyja momanty ŭ eskałacyi kanfliktu z boku Rasii ŭ vajskovaj i palityčnaj sfiery pierad uvarvańniem u Hruziju

• Hruzinskija mirnyja prapanovy stała adviarhalisia Rasijaj (z 2004 h. i dalej): Pačynajučy z 2004 h. hruzinski ŭrad stała prapanoŭvaŭ raspačać sapraŭdny mirny praces dla Paŭdniovaj Asiecii i Abchazii. Hady tupiku daviali pradstaŭnikoŭ usich etničnych hrup nasielnictva ŭ abiedźviuch kanfliktnych zonach da žabrackaha stanu i pakinuli ich biez jakoj-niebudź dziejsnaj abarony ichnich asnoŭnych pravoŭ; asabliva hruziny źjaŭlalisia mišeniami pieraśledu na etničnaj hlebie. Rasijskaja Fiederacyja i sieparatysckija lidery adviarhali ŭsie mirnyja inicyjatyvy Hruzii, kožny raz, kali jany prapanoŭvalisia, navat tady, kali za imi stajała mižnarodnaja supolnaść. U vyniku, Paŭdniovaja Asiecija i Abchazija pieraŭtvarylisia ŭ centry kryminalnaj dziejnaści, u tym liku vykradańnia ludziej, rekietu, vytvorčaści kantrafaktnaj pradukcyi, kantrabandy zbroi i narkotykaŭ. Atrymaŭ paćviardžeńnie, pa mienšaj miery, adzin vypadak kantrabandy (Dadatak 1).
• Rasija damahajecca ščylnaha kantrolu nad sieparatysckimi ŭradami (2005 h. i dalej): U apošnija hady Maskva ŭstaloŭvała ŭsio bolš mocny kantrol nad sieparatysckimi ŭradami; z 2005 h. rasijskija vajskovyja i hramadzianskija čynoŭniki, dasłanyja Maskvoj, realna kiravali Paŭdniovaj Asiecijaj (Dadatak 2).
• Rasija buduje niezakonnuju bazu pobač z Cchinvali (2006): U viasnu 2006 h. rasijskija ŭzbrojenyja siły niezakonna budujuć vajskovuju bazu ŭ miastečku Džava, jakoje zajmaje stratehičnaje stanovišča na poŭnač ad Cchinvali. Baza moža zmiaščać 2,500 žaŭnieraŭ i maje značnyja schoviščy paliva dla tankaŭ i inšych braniavych mašyn.
• Vajskovyja/ekanamičnyja sankcyi, uviedzienyja SND, niezakonna parušajucca Maskvoj (sakavik 2008): U sakaviku Rasijskaja Fiederacyja adnabakova — i niezakonna — adychodzić ad sankcyj, uviedzienych SND u 1994 h. suprać sieparatysckaha abchazskaha rehijonu Hruzii.
• Mižnarodnaja supalnaść asudžaje ŭstalavańnie Rasijaj aficyjnych adnosin z Paŭdniovaj Asiecijaj i Abchazijaj (krasavik 2008): 16 krasavika Maskva rezka abvastryła stanovišča, abvieściŭšy ab ustalavańni aficyjnych suviaziaŭ pamiž Rasijaj i Abchazijaj i Paŭdniovaj Asiecijaj, jakija źjaŭlajucca častkami Hruzii; heta jość formaj faktyčnaj anieksii hruzinskaj terytoryi i vyklikaje vostraje asudžeńnie z boku mižnarodnaj supolnaści, u tym liku z boku JEZ, ZŠA, ABSIE dy inšych, jakija zaklikajuć da nieadkładnaha anulavańnia rasijskaha rašeńnia.
• Abjadnanyja Nacyi paćviardžajuć źniščeńnie Rasijaj hruzinskaha latalnaha aparatu ŭ pavietranaj prastory Hruzii (krasavik 2006): 20 krasavika rasijski reaktyŭny źniščalnik źbivaje nieŭzbrojeny hruzinski biezpiłotny latalny aparat (dron) MUS u pavietranaj prastory Hruzii (pobač z Hanmuchury), akt ahresii paćvierdžany ŭ aficyjnych spravazdačach rasśledavańniaŭ, praviedzienych Naziralnaj misijaj Abjadnanych Nacyj u Hruzii (NMANH) i ABSIE. (Dadatak 3)
• Rasija uzmacniaje vajskovuju hrupoŭku i ŭvodzić desantnikaŭ u Abchaziju (travień/červień 2008): U nastupnyja tydni Rasija praciahvaje adnabakova pavialičvać svaju vajskovuju moc u Abchazii, nie zapytvajučy zhody hruzinskaha boku, jak toje patrabuje zakon; siarod inšaha, jana razmiaščaje desantnyja padrazdzialeńni, što niesumiaščalna ź isnujučym farmatam padtrymańnia miru.
• Rasija nasupierak zakonu uvodzić u Abchaziju ciažkaje ŭzbrajeńnie i nastupalnyja siły (travień/červień 2008): Nasupierak usim pahadnieńniam i narmatyŭnym aktam pa padtrymańni miru, Rasija ŭvodzić u Abchaziju dadatkovyja nastupalnyja vajskovyja siły i ciažkaje ŭzbrajeńnie, fakt čaho paćvierdžany NMANH.
• Rasijskija čyhunačnyja vojski nakiravany ŭ Abchaziju dla padrychtoŭki čyhunki da ŭvarvańnia (31 traŭnia 2008): 31 traŭnia Rasija dasyłaje ŭ Abchaziju bolš za 400 bajcoŭ “čyhunačnych vojskaŭ” ministerstva abarony dla ŭzmacnieńnia čyhunačnaj infrastruktury, nieabchodnaj dla bajavych dziejańniaŭ; hetyja vojski nie ŭvachodziać u skład miratvorčych padriazdzialeńniaŭ.
• Pa miery prasoŭvańnia mirnaha płanu, rasijskija pravakacyi pieramiaščajucca ŭ Paŭdniovuju Asieciju (lipień 2008): U lipieni, kali vysiłki Hruzii i mižnarodnaj supolnaści pa prasoŭvańni mirnych prapanoŭ pa Abchazii nabirajuć chod, fokus rasijskich pravakacyj niečakana pieranosicca na Paŭdniovuju Asieciju.
• Sieparatysty sprabujuć zabić łajalnaha Hruzii lidera P. Asiecii (3 lipienia 2008): 3 lipienia paŭdniovaasiecinskija sieparatysty sprabujuć zabić Dzimitryja Sanakojeva, kiraŭnika Časovaj administracyi Paŭdniovaj Asiecii; try palicejskija paranieny.
• Rasija dziorzka pryznaje parušeńnie hruzinskaj pavietranaj prastory (10 lipienia 2008): 9 lipienia, napiaredadni vizitu ŭ Hruziju dziaržsakratara ZŠA Kandalizy Rajs, čatyry rasijskich bajavych samaloty parušajuć hruzinskuju pavietranuju prastoru. Choć Rasija stała parušaje hruzinskuju pavietranuju prastoru, Maskva u pieršy raz pryznaje, što heta było zroblena naŭmysna.
• Rasija zdziajsniaje bujnamaštabnyje vajskovyja vučeńni pobač z P. Asiecijaj i Abchazijaj (lipień 2008): Rasija pačynaje bujnamaštabnyja vajskovyja vučeńni (15 lipienia — 2 žniŭnia) u niepasrednaj blizkaści ad paŭnočnaje miažy Hruzii; jany majuć nazvu „Kaŭkaz 2008”. Rasijskaje ministerstva abarony abviaščaje, što metaj vučeńniaŭ, u jakich prymajuć udzieł 8,000 vajskoŭcaŭ i 700 adzinak bajavoj techniki, źjaŭlajecca padrychtoŭka da “śpiecyjalnych apieracyj pa prymusu da mira” u hruzinskich rehijonach Abchazija i Paŭdniovaja Asiecija. Padčas vučeńniaŭ raspaŭsiudžvajucca antyhruzinskija ŭlotki pad zahałoŭkam “Viedaj svajho voraha”.
• Rasijskija vojski nie advodziacca (2 žniŭnia 2008): Rasijskija vojski, jakija prymali udzieł u vučeńniach, nie advodziacca z rajonu, dzie vučeńni pravodzilisia.
• Sieparatysty adviarhajuć prapanavany Niamieččynaj płan mirnaha ŭrehulavańnia (18 lipienia 2008): 18 lipienia abchazskija sieparatysty adviarhajuć prapanavany Niamieččynaj płan mirnaha ŭrehulavańnia i admaŭlajucca ad udziełu ŭ mirnych pieramovach, jakija pavinny byli adbycca ŭ Bierlinie.
• JES arhanizuje mirnyja pieramovy, sieparatysty na ich nie źjaŭlajucca (22-24 lipienia 2008): 22-24 lipienia JES sprabuje pravieści pieramovy pamiž pradstaŭnikami ŭradu Hruzii i sieparatystami Paŭdniovaj Asiecii, z udziełam Rasijskaj Fiederacyi. Sieparatysty admaŭlajucca pryniać u ich udzieł, pieršapačatkova na padstavie niazhody z nazvaj pasady ministra Jakobašvili — “ministar reintehracyi.” U adkaz, hruzinksi ŭrad pryznačaje sp. Jakabašvili Śpiecyjalnym pasłańnikam pa vyrašeńni kanfliktu. Sieparatysty iznoŭ admaŭlajucca dałučycca da pieramovaŭ, nie paznačyŭšy, na jakoj padstavie.* ABSIE prapanuje mirnyja pieramovy, sieparatysty adviarhajuć prapanovu (kaniec lipienia 2008): Staršynia ABSIE, finski ministar zamiežnych spraŭ Alaksandar Stub, prapanuje raspačać pieramovy pamiž paŭdniovaasiecinskimi sieparatystami i hruzinskim uradam u Chielsinki na pačatku žniŭnia. Sieparatysty adviarhajuć hetuju prapanovu.

2. Klučavyja momanty: Dni pierad, padčas i paśla rasijskaha ŭvarvańnia ŭ Hruziju

• 3 lipienia: Za miesiac da rasijskaha ŭvarvańnia ŭ Hruziju sieparatysty sprabujuć zabić Dzimitryja Sanakojeva, kiraŭnika Časovaj administracyi Paŭdniovaj Asiecii. Bomba z dystancyjnym kiravańniem vybuchnuła ŭ toj momant, kali kartež sp. Sanakojeva prajaždžaŭ pablizu. Try palicejskija, jakija supravadžali sp. Sanakojeva, byli paranieny. Sp. Sanakojeŭ — były separatyscki bajavik i ministr abarony ŭ separatysckim uradzie — skłaŭ zbroju ŭ 2006 h. dziela prasoŭvańnia mirnaj reintehracyi rehijonu z astatnimi častkami krainy na ŭmovach šyrokaj aŭtanomii. Sp. Sanakojeŭ byŭ abrany demakratyčnym šlacham i kantralavaŭ da 50% terytoryi rehijonu.
• 29 lipienia: Upieršyniu z apošnich bujnych sutyknieńniaŭ milicyja sieparatystaŭ pačynaje vieści intensiŭnyja abstreły viosak z etnična zmiašanym nasielnictvam, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem, u tym liku tych, dzie znachodziacca błok-pasty hruzinskich miratvorcaŭ. Abstreły viaducca z harmataŭ bujnoha kalibru (zvyš 82 mm), užyvańnie jakich zabaroniena isnujučymi damoŭlenaściami. Hety fakt aficyjna pryznany kiraŭnikom “miratvorčych vojskaŭ”, rasijskim hienierałam Maratam Kułachmietavym 4 žniŭnia (jon admysłova pryhadvaje abstreł viosak, što znachodziacca pad hruzinskim kantrolem, jaki vioŭsia 1 i 2 žniŭnia z vykarystańniem artyleryi bujnoha kalibru). Abstreł z toj ža intensiŭnaściu praciahvajecca da 7 žniŭnia ŭklučna, da ŭvarvańnia suchaputnych rasijskich vojskaŭ u Hruziju.
• 1 žniŭnia: Hruzavik-pikap, u jakim jechali šeść aficeraŭ palicyi MUS Hruzii, padarvany dźviumia vybuchovymi pryładami, zabiaśpiečanymi dystancyjnym kiravańniem, na poŭnač ad Cchinvali, na darozie Eredvy-Chiejci, pobač z ankłavam, jaki kantraluje ŭrad. Piać palicyjantaŭ byli ciažka paranieny.
• 3 žniŭnia: Rasijskija SMI paviedamlajuć pra bujnamaštabnuju mabilizacyju dabračyncaŭ na rasijskim Paŭnočnym Kaŭkazie, a taksama drukujuć abiacańni kazakaŭ razharnuć najomnyja vojski ŭ Hruzii.
• 4 žniŭnia: Sieparatysty abviaščajuć evakuacyju cyvilnaha nasielnictva Cchinvali i tych viosak rehijonu, jakija znachodziacca pad ich kantrolem.
• 5 i 7 žniŭnia: Pa patrabavańni prezidenta Saakašvili, śpiecyjalny pasłańnik Temur Jakobašvili dvojčy sprabuje pravieści pieramovy z sieparatystami, ale jeho zapyty byli adchileny.
• 7 žniŭnia: Śpiecyjalny pasłańnik rasijskaha ministerstva zamiežnych spraŭ, Juryj Papoŭ, nia zdoleŭ pravieści papiarednie ŭzhodnienyja pieramovy pa spynieńni ahniu, spasyłajučysia na admovu z boku sieparatystaŭ, u toj ža čas, praciahvajucca abstreły viosak, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem.
• Hienierał Kułachmietaŭ, pad čas sustrečy ŭ Cchinvali z śpiecyjalnym pasłańnikam Jakobašvili, abviaščaje, što jon nia moža ŭstupić u kantakt z liderami sieparatystaŭ, i što rasijskija “miratvorcy” nia mohuć spynić atak sieparatystaŭ; hienierał Kułachmietaŭ dapuščaje mahčymaść taho, što sieparatysty viali stralaninu z pazicyj, raźmieščanych pobač z rasijskimi “miratvorčymi” pastami.
• Niahledziačy na straty siarod hruzinskich miratvorcaŭ i cyvilnych asobaŭ, vyklikanyja ahniom z boku sieparatystaŭ, prezident Saakašvili addaje zahad ab nieadkładnym spynieńni ahniu i zaklikaje da pieramovaŭ. Jon paćviardžaje prapanovy ŭradu pa nadańni rehijonu šyrokaj aŭtanomii ŭ adpaviednaści z “eŭrapiejskimi standartami”, i prapanuje Rasii vystupić u roli haranta. Prezident Saakašvili taksama abviaščaje biezumoŭnuju amnistyju sieparatystam, jakija pahadziacca spynić bajavyja dziejańni.
• Niahledziačy na spynieńnie ahniu, abvieščanaje prezidentam Saakašvili, sieparatysty ŭzmacniajuć abstreły pastoŭ hruzinskich miratvorcaŭ i viosak, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem.
• Na zołku, a 3:41 i 3:52, hruzinskaja raźviedka pierachoplivaje dźvie razmovy pa mabilnych telefonach pamiž paŭdniovaasiecinskimi pamiežnikami, źmieščanymi pobač z Rockim tunelem.

Hetyja pierachopy demanstrujuć, što značnyja rasijskija vajskovyja siły, dastatkovyja dla taho, kab “zapoŭnić” Rocki tunel, uvajšli ŭ Paŭdniovuju Asieciju pryblizna za 20 hadzin da kontrataki hruzinskich vojskaŭ. (Hł. dadatak 17).

Hruzija znajomić ź pierachopami raźviedvalnyja ahienctvy ZŠA i eŭrapiejskich krain. Istotna toje, što Rasija nie asprečyła sapraŭdnaść hetych pierachopaŭ, a tolki ich sutnaść. Rasijskaje tłumačeńnie źmiestu hetych razmovaŭ zvyčajnaj ratacyjaj miratvorčych vojskaŭ jość chłuśnioj. Zhodna ź mirnym pahadnieńniem, jakoje dziejničała ŭ toj čas, lubaja ratacyja pavinna ažyćciaŭlacca pry dzionnym śviatle, i ŭsie baki, jakija ŭdzielničajuć u pahadnieńni (h.io. hruzinski ŭrad i ABSIE), pavinny za miesiac da hetaha atrymać adpaviednaje paviedamleńnie. Papiaredniaja ratacyja rasijskich vojskaŭ była praviedziena ŭ traŭni 2008 h..

Da publikacyi hetych pierachopaŭ, rasijski bok ni ŭ jakim z svaich paviedamleńniaŭ (naprykład, u jahonaj viersii chranałohii padziejaŭ, u publičnych dadzienych ci zajavach) nikoli nie ŭzhadvaŭ pra ratacyju, jakaja adbyvałasia 7 žniŭnia, i nastojvaŭ na tym, što ich vojski ŭvajšli ŭ rehijon tolki kala paŭdnia 8 žniŭnia.

Śviedčańni, atrymanyja z hetych telefonnych pieramovaŭ, padmacoŭvajucca apoviedami, u tym liku ŭspaminami rasijskich vajskoŭcaŭ pra padziei 7 žniŭnia, a taksama zajavaj sieparatysckaha lidera Abchazii Siarhieja Bahapša, zroblenaj u toj ža dzień. Hetyja apoviedy źjaŭlalisia jak u rasijskim, tak i ŭ zachodnim druku. (Hł. Dadatak 17)

U dadatak, pryblizna a 23:30 kala 150 braniemašyn i armiejskich hruzavikoŭ rehularnaha rasijskaha vojska ŭvajšli ŭ Rocki tunel i nakiravalisia ŭ bok Cchinvali. U adkaz na ŭviadzieńnie rasijskich uzbrojenych sił na terytoryju Hruzii, hruzinskija vojski ŭvajšli ŭ zonu kanfliktu.

Zhodna z New York Times, zachodnija słužby niezaležnym čynam vyjavili, što dva batallony 135 paŭka prajšli praz Rocki tunel uviečary 7 žniŭnia ci na zołku 8 žniŭnia. (Hł. Dadatak 17)

Rasijskaja viersija chranalohii vajny śćviardžaje, što rasijskija siły ŭvajšli na hruzinskuju terytoryju kala paŭdnia 8 žniŭnia, “paśla niečakanaha hruzinskaha napadu.”

• 8 žniŭnia: Ministerstva abarony Rasii i raznastajnyja vysokapastaŭlenyja čynoŭniki abviaščajuć, što hruzinskija siły “zabili 2,000 cyvilnych asobaŭ” u Cchinvali.
• 11 žniŭnia: Pradstaŭnik pravaabarončaj arhanizacyi Human Rights Watch kaža, što Rasija naŭmysna pierabolšvaje ličbu zabitych u Cchinvali, namahajučysia vyklikać u adkaz zabojstvy etničnych hruzinaŭ (Dadatak 4).
• 21 žniŭnia: Hienieralnaja prakuratura Rasii nazyvaje značna bolš nizkuju ličbu zabitych cyvilnych asobaŭ u Paŭdniovaj Asiecii — 133. Isnujuć mocnyja padstavy ličyć, što bolšaść hetych achviaraŭ naležyli da sieparatysckaj milicyi, pakolki miascovyja čynoŭniki čascjakom kličuć udzielnikaŭ nierasijskich farmavańniaŭ cyvilnymi asobami (Dadatki 5 i 6).
• 9-24 žniŭnia: Paśla adychodu hruzinskich uzbrojenych sił u bok Tbilisi, rasijskija ŭzbrojenyja siły i vajenizavanyja farmavańni ažyćciaŭlajuć maštabnyja žorskija akcyi, u tym liku padpały damoŭ, rabaŭnictva, kradziož ludziej, zhvałtavańni i masavyja zabojstvy hruzinskich mirnych žycharoŭ jak u zonie kanfliktu, tak i za jaje miežami. U zonie kanfliktu ŭ vyniku etničnych čystak, nakiravanych suprać hruzinaŭ, byli całkam spaleny i razburany vioski Eredvy, Aŭnievi, Nuli, Kurta, Ačabieci, Tamarašeni, Kiechvi, Dzisievi i h.d.. Šmat jakija z hetych padziejaŭ byli paćvierdžany mižnarodnymi pravaabarončymi arhanizacyjami. (Dadatak 7).

3. Detalizavanaja chranałohija: Dni pierad, pad čas i paśla rasijskaha ŭvarvańnia ŭ Hruziju

28 lipienia: Addzieły sieparatystaŭ adkryvajuć ahoń pa abjadnanych miratvorčych siłach i hrupie naziralnikaŭ ad ABSIE, jakija ruchajucca ŭ nakirunku vioski Čorbauli (Znaŭrski rajon), sarvaŭšy, takim čynam, dziejnaść pa manitorynhu.

29 lipienia: Sieparatysty adkryvajuć ahoń pa vioskach na poŭnač ad Cchinvali, jakija znachodziacca pad kantrolem uradu. Jany viaduć ahoń pa hrupie naziralnikaŭ ad ABSIE, jakija nakiroŭvalisia da vioski Andzisi (Dadatak 18) Pobač ź vioskaj Sarabuku z 120-mm minamiotaŭ i hranatamiotaŭ viadziecca abstreł błok-pastu hruzinskich miratvorcaŭ.

30 lipienia: Aŭtamabil hruzinskaj palicyi abstralany pamiž vioskami Kiechvi i Svery z boku pazicyj, raźmieščanych u vioscy Andzisi, jakaja znachodzicca pad kantrolem sieparatystaŭ.

31 lipienia: Abjadnanaja hrupa naziralnikaŭ Abjadnanych miratvorčych siłaŭ i misii ABSIE naziraje bujnamaštabnyja fartyfikacyjnyja pracy, jakija sieparatysty ažyćciaŭlajuć na dvuch błok-pastach pamiž Cchinvali i vioskaj Erhienieci.

1 žniŭnia: Hruzavik-pikap, u jakim jeduć šeść aficeraŭ hruzinskaj palicyi, padarvany dźviumia vybuchovymi pryładami z dystancyjnym kiravańniem pobač z hruzinskim ankłavam na poŭnač ad Cchinvali. Piać palicyjantaŭ byli ciažka paranieny. Paźniej u toj ža dzień sieparatysty adkryvajuć ahoń pa vioskach Kviemo Nikozi, Ziemo Nikozi, Aŭnievi, Erhnieci i Eredvi, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem. Ataki taksama nakiravany suprać błok-pastoŭ hruzinskich miratvorcaŭ i palicyi. U vioscy Nuli adzin čałaviek byŭ paranieny, niekalki budynkaŭ byli paškodžany. Pad atakaj apynuŭsia błok-post hruzinskich miratvorcaŭ u Sarabuki. U vioscy Erhnieci adzin čałaviek byŭ paranieny, i dva damy atrymali paškodžańni. Sieparatysty paviedamlali, što ahniom, jaki adkryła ŭ adkaz hruzinskaja palicyja, byli zabity šeść milicyjantaŭ i 12 atrymali ranieńni.

2 žniŭnia: Šeść cyvilnych asobaŭ i adzin supracoŭnik MUS Hruzii paranieny paśla načnoha abstrełu sieparatystami viosak u zonie kanfliktu, jakija znachodziacca pad hruzinskim kantrolem. Sieparatysty padviarhajuć mocnamu abstrełu z bujnakalibiernych minamiotaŭ vioski Ziemo Nikozi, Kviemo Nikozi, Nuli, Aŭnievi, Eredvy i Erhnieci. Adpaviednyja hruzinskija siły adkryvajuć ahoń u adkaz u metach samaabarony, ale u chutkim časie atrymlivajuć zahad spynić jaho, kab nie abvastrać situacyju.

3 žniŭnia: Sieparatyscki ŭrad raspačynaje evakuacyju cyvilnaha nasielnictva z horadu Cchinvali i tych viosak rehijonu, jakija znachodziacca pad kantrolem sieparatystaŭ. Evakuacyja idzie na praciahu dvuch nastupnych dzion.

Rasijskija śmi raspačynajuć maštabnuju prapahandysckuju kampaniju, nakiravanuju suprać Hruzii, padtrymlivajučy dabračyncaŭ i milicyjantaŭ, jakija abaraniajuć sieparatystaŭ Paŭdniovaj Asiecii. Pradstaŭniki asnoŭnych rasijskich telekanałaŭ (h.io. NTV, RTR, ORT, RienTV, TVC i h.d.) znachodziacca ŭ Cchinvali.

Miedyjnyja srodki Paŭdniovaj Asiecii paviedamlajuć ab mabilizacyi dabračyncaŭ na rasijskim Paŭnočnym Kaŭkazie.

4 žniŭnia: Hienierał Marat Kułachmietaŭ, kiraŭnik “miratvorčych siłaŭ,” aficyjna pryznaje abstreł hruzinskich pazicyj niezakonnymi srodkami (bujnakalibiernaj artyleryjaj). (Dadatak 9). Zhodna z dadzienymi raźviedki, atrymanymi ministerstvam unutranych spraŭ Hruzii, uviečary 4 žniŭnia addzieły suviazi i miedyčnyja addzieły 58-j armii Rasii uvachodziać u Paŭdniovuju Asieciju.

Zhodna z raźviedkaj, jakuju pravodzić ministerstva ŭnutranych spraŭ Hruzii, adzinaccać artyleryjskich ustanovak (2S1-”Hvozdika”), jakija znachodziacca ŭ rasparadžeńni sieparatystaŭ, pieramiaščajucca z Džavy da viosak Andzisi, Dzary i Cru pobač z Cchinvali.

5 žniŭnia: Pa paviedamleńniach, 3 tanki i 2 armiejskich hruzaviki z uzbrojenymi žaŭnierami ruchajucca da vioski Aŭnievi. Zhodna ź pierachopami telefonnych pieramoŭ, ministar unutranych spraŭ sieparatystaŭ M. Mindzajeŭ (były kiraŭnik Hienieralnaha štabu ministerstva ŭnutranych spraŭ Paŭnočnaj Asiecii, Rasija, i były kiraŭnik hrupy “Alfa” sił śpiecyjalnaha pryznačeńnia padčas rasijskaj apieracyi ŭ Biesłanie) addaje zahad ab masiŭnaj atacy na viosku Dvani i jaje źniščeńni (SihPier)*.

*Tut i nižej cytujucca sihnały pierachopu. Jany dastupny pa zapytu.

Śpiecyjalny pasłańnik Temur Jakobašvili naviedvaje ŭ zonie kanfliktu Cchinvali, sustrakajecca z rasijskim hienierałam Maratam Kułachmietavym kab damovicca ab nastupnaj sustrečy 7 žniŭnia dziela razradki situacyi.

Žurnalist Le Figaro, Łor Mandvil paźniej cytuje słovy rasijskaha žaŭniera ŭ Hory, jaki kaža, što rasijskija vojski pačali ruch z Šali na terytoryi Čačenii, Rasija, u bok Hruzii 5 žniŭnia.

6 žniŭnia: Jak paviedamlaje miascovaje telebačańnie, pryblizna 150 dabračyncaŭ z Paŭnočnaha Kaŭkazu prybyvajuć u Cchinvali; milicyjanty ź inšych paŭnočnakaŭkazskich respublik dałučajucca da addziełaŭ sieparatystaŭ.

Rasijskija i miascovyja rabotniki, jakija pracujuć na vajskovaj bazie ŭ Cchinvali, časova raspuskajucca. Jak paviedamlaje miascovaje telebačańnie, kramy i inšyja kantory začynieny.

Bližej da viečara, pryblizna a 16:00, sieparatysty adkryvajuć minamiotny ahoń ź viosak Pranievi, Ubijaci i Chietahurava pa vioskach Eredvy, Prysi, Aŭnievi, Dvani i Nuli, u jakich žyvie etnična zmiašanaje nasielnictva. Chietahurava źjaŭlałasia hałoŭnaj artyleryjskaj bazaj sieparatystaŭ. Hetaja ataka praciahvajecca pryblizna da 19:00.

Potym na praciahu hadziny nazirajecca zacišša, ataki adnaŭlajucca a 20:00 i praciahvajucca da poźniaha viečara. Uzbrojenyja siły hruzinskaha ŭradu adkryvajuć ahoń u adkaz, kab abaranić mirnaje nasielnictva. U vyniku intensiŭnaha pierakryžavanaha ahniu, jaki praciahvajecca ŭsiu noč, ranieńni atrymali dva słužačych hruzinskaha batallonu Abjadnanych miratvorčych sił. Sieparatyscki režym taksama abviaščaje ab niekalkich paranienych ź jahonaha boku. Niahledziačy na hetyja pravakacyjnyja, metanakiravanyja ataki na mirnych žycharoŭ i hruzinskija palicejskija i miratvorčyja siły, urad Hruzii vyrašaje nie adkryvać u adkaz ahoń ź ciažkaj zbroi, kab nie abvastrać kanflikt.

7 žniŭnia: Pryblizna a 00:15 sieparatysty pačynajuć atakavać vioski Eredvy, Prysi i Vanaci pry dapamozie artyleryi, u tym liku minamiotaŭ i hranatamiotaŭ. Adnačasova, sieparatysty atakujuć vyšyni Sarabuki, dzie raźmieščany hruzinskija miratvorcy. Padčas ataki na Sarabuki paranieny try hruzinskija miratvorcy. Ahoń u dadzienaj miascovaści praciahvajecca pryblizna da 10:00.

A 3:41 i 3:52 hruzinskaja raźviedka pierachoplivaje dźvie pieramovy pa mabilnamu telefonu paŭdniovaasiecinskaha pamiežnika pa proźvišču Hasijeŭ, jaki znachodzicca ŭ Rockaha tunela. Jahonaje imia nieviadoma. Hetyja pierachopy demanstrujuć, što značnyja rasijskija siły, dastatkovyja dla taho, kab “zapoŭnić” Rocki tunel, uvajšli ŭ Paŭdniovuju Asieciju pryblizna za 20 hadzin da kontrataki hruzinskich sił. Hruzinski ministar unutranych spraŭ pieradaje infarmacyju prezidentu i inšym čalcam uradu. (Hł. Dadatak 17).

U ranišnim intervju rasijskamu telebačańniu (NTV) i navinnym ahienctvam, sieparatyscki lider Paŭdniovaj Asiecii Eduard Kakojty abviaščaje, što ŭ vypadku, kali hruzinski ŭrad nie adviadzie svaje siły z rehijonu, jon pačnie “źniščać ich.” Hruzinskija siły, pra jakija jon viadzie, — heta miratvorcy, jakija na zakonnym padmurku znachodziacca ŭ zonie paŭdniovaasiecinskaha kanfliktu.

Hruzinski śpiecyjalny pasłańnik Temur Jakobašvili naviedvaje zonu kanfliktu 7 žniŭnia dziela sustrečy z pradstaŭnikami sieparatystaŭ. U Cchinvali jon sustrakajecca z hienierałam Maratam Kułachmietavym; Kułachmietaŭ śćviardžaje, što jon nia moža ŭstupić u kantakt z lideram sieparatystaŭ Kakojty, i što rasijskija miratvorcy nia mohuć spynić atak sieparatystaŭ. Kułachmietaŭ dapuščaje mahčymaść taho, što sieparatysty viali stralaninu z pazicyj, raźmieščanych pobač z rasijskimi miratvorčymi pastami. Padčas hetaj sustrečy, pryblizna a 16:00, hienierał Kułachmietaŭ paraiŭ ministru Jakobašvili, kab urad Hruzii abviaściŭ adnabakovaje spynieńnie ahniu.

Śpiecyjalny pasłańnik rasijskaha ministerstva zamiežnych spraŭ, Juryj Papoŭ, nie zdoleŭ pryjechać u Cchinvali razam ź ministram Jakabašvili, ab čym isnavała papiaredniaja damoŭlenaść, spasłaŭšysia na prakoł koła jahonaha aŭtamabila, a potym i zapasnoha koła. Kali jon, narešcie, dasiahaje Cchinvali, Papoŭ sustrakajecca z Kakojty, paśla čaho abviaščaje, što jon nie zdoleŭ pierakanać sieparatystaŭ terminova raspačać pieramovy ź ministram Jakobašvili (Dadatak 10).

Pryblizna a 11:00 sieparatysty adnavili abstreł hruzinskich viosak Nuli, Aŭnievi, Vanaci ź vioski Chietahurava. Try hruzinskija vajskoŭcy paranieny; adpaviednyja hruzinskija siły adkryvajuć ahoń u adkaz u bok vioski, adkul viadziecca abstreł (Chietahurava), zabiŭšy dvuch sieparatystaŭ i dvuch inšych paraniŭšy. Pryblizna a 14:00 abstralany, u tym liku, z boku Chietahurava, hruzinski miratvorčy błok-post u Aŭnievi, pry hetym hinuć dva hruzinskija miratvorcy i vosiem mirnych žycharoŭ. Isnuje pierachop telefonnych pieramovaŭ sieparatysckaj milicyi, jaki paćviardžaje śmierć hruzinskich vajenasłužačych i mirnych žycharoŭ (SihPier)*.

Paśla zabojstva mirnych žycharoŭ i hruzinskich miratvorcaŭ, pryblizna a 14:30, hruzinski ŭrad atrymlivaje dadzienyja raźviedki, zhodna ź jakimi, u dadatak da papiaredniaj infarmacyi, atrymanaj ź pierachopaŭ, ab pieršym razhortvańni rasijskich rehularnych vojskaŭ na hruzinskaj terytoryi, značnyja rasijskija siły pryviedzieny ŭ stan pavyšanaj bajehatoŭnaści i atrymali zahady padrychtavacca da maršu ŭ nakirunku hruzinskaj miažy.

Pryblizna a 14:30 hruzinskija siły nakiroŭvajuć tanki, 122-mm haŭbicy i 203-mm samachodnyja artyleryjskija ŭstanoŭki da administracyjnaj miažy Paŭdniovaj Asiecii, sprabujučy ŭtrymać sieparatystaŭ ad dalejšych atak, a taksama dla razmiaščeńnia na pazicyjach, kab abaranić rasijska-hruzinskuju miažu ŭ vypadku, kali Rasija pačnie uvarvańnie.

Pryblizna a 17:00 ministar Jakobašvili telefanuje hienierału Kułachmietavu, kab prainfarmavać taho pra rašeńnie ŭradu Hruzii abviaścić adnabakovaje spynieńnie ahniu.

Pryblizna a 17:10 hruzinskija miratvorcy adnabakova spynili ahoń, kab źnizić naprudžanaść.

A 18:40 ministar Jakobašvili ładzić presavuju kanfierencyju, kab abmierkavać vyniki jahonaha vizitu ŭ Cchinvali, i abviaščaje rašeńnie ŭradu Hruzii zaklikać da i ažyćciavić adnabakovaje spynieńnie ahniu.

A 19:10 u televizijnym zvarocie, prezident Saakašvili abviaščaje adnabakovaje spynieńnie ahniu i zaklikaje sieparatystaŭ prytrymlivacca jaho i pačać pieramovy.

Pryblizna a 20:30 vioska Aŭnievi, jakaja znachodzicca pad kantrolem uradu, traplaje pad minamiotny ahoń sieparatystaŭ, jaki viadziecca z boku Chietahurava.

Staršynia sieparatysckaj Rady biaśpieki Anatolij Barankievič (kadravy aficer rasijskaha vojska, jaki čatyry hady prasłužyŭ na pasadzie pieršaha namieśnika vajskovaha kamisara ŭ Čačenii), raspaviadaje miascovamu telebačańniu pra toje, što hrupy ŭzbrojenych kazakaŭ nakiravany da Paŭdniovaj Asiecii dziela “zmahańnia suprać hruzinskich sił.”

A 22:30 z boku Cchinvali i hary Tlakana sieparatysty adkryvajuć ahoń pa vioskach Prysi i Tamarašeni, jakija kantralujucca ŭradam, u vyniku čaho ranieńni atrymlivajuć mirnyja žychary.

A 23:30 sieparatysty adkryvajuć mocny ahoń pa ŭsich pazicyjach hruzinskich miratvorcaŭ vakoł Cchinvali, u tym liku ŭ vioskach Tamarašeni i Kurta; razburany palicejski ŭčastak u vioscy Kurta.

A 23:30 hruzinski ŭrad atrymlivaje šmatlikija paviedamleńni raźviedki ab tym, što kala 150 broniemašyn i armiejskich hruzavikoŭ z rasijskimi žaŭnierami nabližajucca da Rockaha tunelu z boku Rasii i ruchajucca ŭ nakirunku Cchinvali. Šmatlikija radyjopierachopy pieramovaŭ pamiž supracoŭnikami sieparatysckich vajskovych strukturaŭ i słužbaŭ biaśpieki, jakija adbyvalisia pryblizna a 3 hadzinie, paćviardžajuć, što kałony raściahnulisia ad Roki da Džavy. (SihPier)*.

A 23:50 upieršyniu i ŭ adkaz na ŭvachod rasijskich uzbrojenych sił na suvierennuju hruzinskuju terytoryju hruzinskija ŭzbrojenyja siły ŭstupajuć u bajavyja dziejańni z vykarystańniem branietechniki, u tym liku — tankaŭ, 122-mm haŭbicaŭ i 203-mm samachodnych artyleryjskich sistem Dana.

Pryblizna a 00:45 8 žniŭnia hruzinskija siły adkryli artyleryjski ahoń pa rasijskich siłach, jakija ŭvarvalisia na terytoryju Hruzii, na darozie, jakoj karystałasia rasijskaja kałona, što ŭžo ruchałasia na poŭdzień ad Rockaha tunelu.

Paśla rasijskaha paŭnamaštabnaha ŭvarvańnia: z 8 žniŭnia i da ciapierašniaha času

Za miežami Cchinvali

8 žniŭnia, paśla prasoŭvańnia ŭ zonu paŭdniovaasiecinskaha kanfliktu, hruzinskija ŭzbrojenyja siły za pieryjad u piać hadzin ŭstalavali kantrol pa-nad značnaj kolkaściu viosak vakoł Cchinvali (Cynahara, Orčosani, Dydmucha, Muhuci, Hromi, Dmienisi i Arcevi). Padčas bajavych dziejańniaŭ hruzinskija ŭzbrojenyja siły sutyknulisia z značnymi rasijskimi siłami i miliciejskimi addziełami sieparatystaŭ na abvadnoj darozie Zary, jakaja viadzie da paŭnočna-uschodniaj častcy Cchinvali i vioscy Chietahurava. Hetyja siły byli znančna ŭzmocnieny sučasnymi artyleryjskimi sistemami, braniemašynami i samachodnaj artyleryjaj. U adkaz, hruzinskaja artyleryja abstralała ichnija pazicyi. Hruzinskija artyleryja i avijacyja praviali kropkavyja ataki na Hupcki most, pa jakim kałony rasijskich uzbrojenych sił uvachodzili ŭ Cchinvali.

Navakolli Cchinvali i ŭ Cchinvali

Cchinvali — heta maleńki rehijanalny horad, jaki znachodzicca ŭ račnoj dalinie, pryblizna ŭ 75 km ad Tbilisi. Niepasredna pierad kanfliktam nasielnictva, pa acenkach i spravazdačach miascovaj raźviedki, składała 7,000 žycharoŭ. U vyniku masavaj evakuacyi 3-5 žniŭnia kolkaść žycharoŭ značna pamienšyłasia.

Šerah hruzinskich pazicyj padvierhlisia atakam z kropak, raźmieščanych u navakollach horadu, asabliva z boku Vierchniaha Haradku (miesca dysłakacyi rasijskich “miratvorcaŭ” u nienasielenaj paŭdniova-zachodniaj častcy horadu). Heta była pieršaja pazicyja ŭ niepasrednaj blizkaści ad Cchinvali, pa jakoj hruzinskija siły nanieśli ŭdar z vykarystańniem šmatstvolnych reaktyŭnych sistem HRAD, paśla nieadnarazovych papiaredžańniaŭ u adras rasijskich “miratvorcaŭ”, kab tyja nie dazvalali vykarystoŭvać svaje pazicyi dla atak na hruzinskija siły. U chutkim časie paśla hetaha hruzinskaja artyleryja (iznoŭ z vykarystańniem HRADaŭ) naniesła udary pa składach bajeprypasaŭ i paliva, raźmieščanych u paŭnočna-zachodniaj častcy horadu — za miežami nasielenych terytoryjaŭ — i vajskovym kazarmam u paŭnočna-zachodniaj častcy Cchinvali — taksama pa-za miežami cyvilnych zon.

Pryblizna a 11:00, kali hruzinskija siły trymali pad kantrolem vyšyni vakoł Cchinvali, siły ministerstvaŭ abarony i ŭnutranych spraŭ uvajšli ŭ horad Cchinvali. Hetyja siły patrapili pad ahoń, jaki vioŭsia z pazicyj, raźmieščanych vakoł hałoŭnaha ŭradavaha kompleksu ŭ centry Cchinvali. U adkaz hruzinskija siły vykarystali dakładnuju artyleryjskuju sistemu Dana (a nie HRAD) dla ahniu pa ministerstvach abarony, unutranych spraŭ, raźviedki (KDB) i hałoŭnaha ŭradavaha budynku sieparatystaŭ.

Rasijskaja avijacyja biezpierapynna bambiła hruzinskija pazicyi ŭnutry i vakoł Cchinvali z taho času, jak hruzinskija siły pačali prasoŭvańnie ŭ horad. Rasijskaja avijacyja praciahvała bambić navakolli Cchinvali i sam horad na praciahu dvuch nastupnych dzion (da kanca 10 žniŭnia).

Pryblizna a 14:00 hruzinskija siły ŭziali pad svoj kantrol bolšuju častku Cchinvali. A 15:00 hruzinskija siły abvieścili 3-hadzinnaje spynieńnie ahniu dla arhanizacyi humanitarnaha kalidoru.

Hruzinskija siły pačali pastupovy adychod z Cchinvali ŭviečary 9 žniŭnia. Vojski pieranieśli svaje pazicyi na poŭdzień ad horadu.

Pa infarmacyi ź mižnarodnych pravaabarončych arhanizacyj, napraciahu dvuch dzion, kali hruzinskija ŭzbrojenyja siły kantralavali vioski, jakija raniej znachodzilisia pad kantrolem sieparatystaŭ, (z 8 žniŭnia) nie pastupała nadziejnych paśviedčańniaŭ ab vypadkach maradziorstva ci žorskaha abychodžańnia z cyvilnym nasielnictvam. Etničnaje asiecinskaje nasielnictva ŭ zonie kanfliktu nie pieramiaščałasia, u adroźnieńni ad hruzinskaha nasielnictva padčas rasijskaj akupacyi. Adzinaj vioskaj, jakaja była mocna paškodžana, źjaviłasia vioska Chietahurava z-za razmiaščeńnia vakoł vioski značnaj kolkaści vajskovaj amunicyi i vojskaŭ. Paśla taho, jak uradavyja siły zachapili Chietahurava, nie było žorskaha ci źniavažlivaha abychodžańnia ź mirnym nasielnictvam, i heta dakumientalna zafiksavana pravaabarončaj arhanizacyjaj Human Rights Watch (Dadatak 11).

Praciah na sajcie Expertby.org

---